Akademik bir dergi için indekslenmek, görünürlüğün ve güvenilirliğin en somut kanıtıdır. Yazarlar makalelerini gönderecekleri dergiyi seçerken önce indeks durumuna bakar; kütüphaneler ve kurumlar abonelik ve teşvik kararlarını indekslere göre verir. Buna rağmen her yıl binlerce dergi, Web of Science, Scopus, DOAJ veya TR Dizin başvurularından red ile döner — ve red gerekçelerinin büyük bölümü, derginin akademik kalitesiyle değil, sitede görünmeyen ayrıntılarla ilgilidir: eksik bir politika sayfası, birbiriyle çelişen iki beyan, kırık bir bağlantı, ORCID’i görünmeyen bir kurul, tek dilde kalmış bir özet alanı.
Derginiz indeks başvurusuna hazır mı? Yazının tamamını beklemeden hemen öğrenmek isterseniz, dergiraporu.com adresine dergi adresinizi girmeniz yeterli — derginiz 80’den fazla kriterde incelenir, raporunuz yaklaşık 30 dakikada hazır olur.
Bu yazıda indekslerin dergilerden temel beklentilerini başlık başlık özetliyor, ardından bu beklentilerin tamamını sizin yerinize sistematik olarak denetleyen aracımızı tanıtıyoruz.
İndeksler Dergilerden Ne Bekler?
Dizinlerin değerlendirme formları farklı görünse de beklentiler büyük ölçüde ortaktır. Bir değerlendirici derginize baktığında şu başlıkları arar:
1. Kimlik ve Teknik Altyapı
Doğrulanabilir ISSN, tutarlı dergi adı, çalışan bir web sitesi, makale bazında kalıcı tanımlayıcılar (DOI) ve makine-okunur üst veri (OAI-PMH). Dizinler içeriğinizi otomatik harmanlar; sistemlerin okuyamadığı bilgi, yok hükmündedir.
2. Editör Kurulu Şeffaflığı
Kurul üyelerinin adları yetmez: kurum bilgileri, ORCID kayıtları ve kurumsal çeşitlilik aranır. Tek kurumda yoğunlaşmış ya da doğrulanamayan bir kurul, değerlendiricinin ilk eleme noktasıdır.
3. Etik Politikalar
İntihal taraması, geri çekme (retraction) prosedürü, itiraz ve şikâyet mekanizması, yayın etiği beyanları — tercihen COPE/ICMJE gibi standartlara atıfla ve derginize özgü metinlerle. Başka yayıncıdan kopyalanmış etik sayfaları değerlendiricilerin kolayca fark ettiği bir sorundur.
4. Telif ve Lisans Düzeni
Creative Commons lisansının hangi sürümünün kullanıldığı, telif devri ya da yayın hakkı beyanı ve bu bilgilerin sitenin her yerinde aynı olması. TR sayfada CC BY, İngilizce sayfada CC BY-NC yazması gerçek ve sık görülen bir red sebebidir.
5. Makale Üst Verisi
Her makalede başlık, öz ve anahtar kelimelerin derginin dil politikasına uygun biçimde eksiksiz olması; geliş–kabul tarihlerinin yayımlanması; bu bilgilerin yalnız PDF’te değil makale sayfasında ve üst veride de görünmesi.
6. Dizin Beyanlarının Dürüstlüğü
“Dizinler” sayfanızda gerçek indeksler ile keşif araçlarının (ör. Google Scholar) ayrı sunulması ve her kaydın ilgili servisteki dergi sayfasına bağlantı vermesi. Abartılı ya da doğrulanamayan dizin iddiaları, değerlendirici gözünde en pahalı hatadır.
7. Çok Dillilik ve Tutarlılık
İki dilli sitelerde sayfa çiftlerinin gerçekten var olması ve iki dildeki bilgilerin birbiriyle çelişmemesi (ücret, hakemlik modeli, süreler…).
8. Süreç Şeffaflığı ve Arşivleme
Hakemlik modelinin (çift kör, tek kör…) açıkça yazılması, değerlendirme sürelerinin ve varsa ücretlerin beyanı; içeriğin LOCKSS/CLOCKSS/PKP PN gibi kalıcı arşivlerde güvence altına alınması.
Bu Listeyi Elle Denetlemek Mümkün mü?
Teoride evet; pratikte bu, onlarca sayfanın iki dilde satır satır okunması, yüzlerce bağlantının tıklanması ve makale örnekleminin tek tek incelenmesi demek. Çoğu editör ekibinin buna zamanı yok — ve en dikkatli okuma bile kendi sitenizdeki körlüğü aşamayabiliyor.
dergiraporu.com tam bu iş için geliştirildi: 30 farklı ülkeden 700’den fazla dergiye hizmet verirken edindiğimiz deneyimi ve gerçek indeks red gerekçelerini tek bir değerlendirme sistemine işledik.
Sistem Derginizi Hangi Başlıklarda İnceler?
Dergi adresinizi girdikten yaklaşık 30 dakika sonra, derginiz 80’den fazla kriterde analiz edilmiş olarak önünüzde:
- Dizin iddiaları ve sunum düzeni — dizin / keşif aracı ayrımı, kayıt bağlantıları
- Editör kurulu — kurum bilgileri, ORCID kapsamı, çeşitlilik
- Etik politikalar — intihal, geri çekme, itiraz/şikâyet, COPE uyumu
- Telif ve lisans — CC beyanları, tutarlılık
- Makale üst verisi — başlık/öz/anahtar kelimeler, DOI, tarih künyeleri, OAI kayıtları
- Çok dillilik — sayfa çiftleri ve bilgi tutarlılığı
- Arşivleme ve kalıcılık — LOCKSS, CLOCKSS, PKP PN
- Süreç şeffaflığı — hakemlik modeli, süreler, ücret beyanları
Rapor; Web of Science, Scopus, DOAJ ve TR Dizin eksenlerinde hazırlık seviyenizi tek tabloda gösterir. Her bulgu kanıt bağlantısıyla gelir — hangi sayfada ne görüldüyse adresiyle. Ve en önemlisi: rapor bir eleştiri listesi değil, bir yapılacaklar planıdır — eksik her başlık için sitenize kopyalayıp yapıştırabileceğiniz Türkçe + İngilizce öneri metinleri hazırdır.
Sık Sorulan Sorular
Rapor ne kadar sürede hazırlanır? Ortalama 30 dakika; dergi büyüklüğüne göre değişebilir.
Sistem hangi altyapılarla çalışır? Başta OJS olmak üzere standart dergi siteleriyle; adresinizi girmeniz yeterlidir.
Rapor kimin için? İlk indeks başvurusuna hazırlanan dergiler kadar, mevcut indeks üyeliklerini sürdürmek ve yeni başvurular öncesi eksik görmek isteyen dergiler için de.
Başvurudan Önce Görün
Bir indeks değerlendiricisinin göreceği her şeyi, ondan önce siz görün. Derginizi değerlendirmek ve indeks başvurularınızda red almadan önce hata ve eksiklerinizi öğrenmek için dergiraporu.com adresini ziyaret edin — raporunuz 30 dakikada hazır.
Konu yoruma kapalıdır.